Ekonomik Durum

ŞALPAZARI İLÇESİNİN GENEL EKONOMİSİ

Şalpazarı ilçesinde tarıma elverişli toprakların az oluşu nedeniyle, kamuda çalışma, gurbet işçiliği, çiftçilik ve hayvancılık önemli gelir kaynakları arasında yer almaktadır.
İlçede yaşayan insanların % 10’i aile işletmeciliği şeklinde ziraat ve hayvancılık, % 35’i gurbet işçiliği, % 20’si de diğer mesleklerde iştigal etmektedir.
İlçe halkının emekliler ve kamu çalışanları büyük bölümü SGK’ya kayıtlı; tarım ve hayvancılıkla uğraşan bölümü ise Bağ-Kur ve Genel Sağlık Sigortası (GSS) kapsamındadır. Kadınların iş gücüne katılım oranı gittikçe artmaktadır.
İşgücü ve istihdam kaynakları zayıf olup ilçedeki göçün ana sebeplerini oluşturan unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Genç nüfus ilçede kalmadığı için kalanlar arasındaki işsizlik oranı Ortalamanın altında %7 civarındadır. Yerel esnafçılık, küçük çaplı şirketler ve özel sektörüyle sınırlı sayıda istihdam olanakları sunmaktadır.

Şalpazarı ilçesinde ihracatçı olmayıp, 474 Esnaf bulunmaktadır. Trabzon genelinde 865 Sanayi Sicil Belgesi olan varken bunlardan sadece 1 tane Sanayi ve Sicil belgesi olan firma bulunmaktadır. Trabzon ticaret ve sanayi odasına kayıtlı firma sayısı ise 47 dir. (Kaynak; Trabzon Kalkınma Ajansı)
Şalpazarı’nda toplam çalışanların içinde erkeklerin payı yüzde 69,6 iken kadınların payı ise yüzde 30,4 olarak tespit edilmiştir. (Trabzon İş Kur İl Müdürlüğü Kayıtları)
İmalat sanayi bağlamında fabrika niteliğinde bir yatırım mevcut olmayıp; kurulmuş olan Sütpınar Tarımsal Kalkınma Kooperatifi süt ve süt ürünleri üretim/pazarlama faaliyetlerine devam etmektedir.

İlçe halkı büyük oranda genel olarak sabit gelire dayanan (memur, işçi, özel sektör, hayvancılık vb.) ekonomik kazanımlara sahip olup yoksulluk düzeyi % 4 dür.

Şalpazarı halkının yaz aylarında çıktığı geleneksel yaylalar, hem turistik hem kültürel anlamda ilçe ekonomisine katkı sağlamaktadır. Ayrıca ekonomik kazanım sağlaması için panayır olarak Acısu, Alaca, Kadırga, Sisdağı, Ağakonağı, Karakısrak ve İzmiş şenliklerini yapılmaktadır.

Şalpazarı İlçesinde “ekonomik kaynakların geleneksel ve sınırlı olması, altyapı ve yatırım eksiklikleri, kadınlar ve yaşlıların ekonomik bağımlılığı” gibi temel nedenlere bağlı olarak “kişi başı gelir seviyesi, sermaye birikimi, girişimcilik, üretilen ürünlerin pazar erişiminin” olumsuz etkilendiği; gençler/ çalışabilecek nüfusun bu nedenlere bağlı göç ettiği görülmektedir. Ancak tarımın modernizasyonu, ekoturizm, kooperatifleşme, kadın girişimciliği, gurbetçi desteğini içeren kırsal kalkınma projeleri yoluyla bu ekonomik tablonun değiştirilebileceği düşünülmektedir (Kaynak. Şalpazarı Belediye Başkanlığı.)

ŞALPAZARI İLÇESİNDE TARIM VE HAYVANCILIK FAALİYETLERİ

Şalpazarı ilçesinde işlenebilir tarım arazisi, toplam alanın %30’unu (3737 hk), orman arazisi toplam alanın %28’ sini (13842,8 hk), çayır mera arazisi toplam alanın %7’ sini (867,539 hk), tarım dışı alan toplam alanın %35’ ini (8913,5 hk) kapsamaktadır. Arazi yapısının engebeli ve büyük bir kısmının orman sahası olması geniş çaplı ticari faaliyetlere izin vermemekte, küçük alanlarda tarımsal faaliyetler yapılmaktadır. İlçede halkının büyük bölümü fındık üretimi, küçükbaş/büyükbaş hayvancılık, arıcılık ve kısmen sebze-meyve yetiştiriciliği ile uğraşmaktadır.

Tarımsal üretim çoğunlukla iç tüketime yöneliktir, pazarlama ve markalaşma zayıftır; buna bağlı gelirler mevsimsel ve düşük düzeydedir. Bu yönde çalışmaların yapılmasının kırsal kalkınmayı destekleyeceği bir gerçektir. İlçe genelinde üretilen ürünlere dair bazı bilgiler şu şekildedir.
Fındık 18587 dekar olup tahmini yıllık üretim 2176 tondur. 2024 yılı TÜİK verilerine göre fındık üretim 1326 ton,
● Mısır 6.900 dekar alanda 1.890 ton,
● Patates 3.200 dekar alanda 5.600 ton
● Fasulye 4800 dekar, tahmini yıllık üretim 4000
● Meyve alanı (elma, armut, erik, kiraz, karayemiş vb) 40 DA
● Alternatif üretilebilecek tarım ürünleri hakkında değerlendirme şöyledir:
● Kivi, Karadeniz fındığına alternatif, Pazar payı yüksek, ilçeye ekonomik girdi sağlayabilecek bir üründür, organik Kivi yetiştiriciliğinin yaygınlaştırılması için çalışmalar yürütülebilir.
● Salep içeceği, dondurma yapımı, pastacılık ve kimya sektöründe kullanım alanı geniş bir bitkidir. Şalpazarı’nda salep yetiştiriciliğinin teşvik edilmesi ekim ve üretiminin sağlanarak, kamu, özel sektör ve ticaret odaları aracılığıyla pazar bulunması, web sitesi üzerinden pazarlanması sağlanabilir.
Arıcılık; Son yıllarda ilçede arıcılık büyük gelişme kat etmiş olup, 2024 yılı verilerine göre 94 arıcı, 5.850 adet fenni ve ilkel arı kovanı mevcuttur ve üretilen bal miktarı 34 tondur.
Hayvancılık; 2025 yılı verilerine göre büyükbaş hayvan sayısı 6.087, küçükbaş hayvan sayısı ise 9062’dir.
İlçede Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı tarafından “Süt Sığırcılığı ve Arıcılık Projeleri” uygulamaya konulmuş; yerli hayvan ırkının ıslahı için damızlık jersey boğa ve yeteri kadar saf kan holştain ırkı düve getirilmiş olup, İlçe Tarım Müdürlüğünce kurulan suni tohumlama istasyonunda çalışmaları yapılmaktadır.
İlçede süt ve et bazında hayvancılık üretimi % 40 yerli ve % 60 jersey melezi unsurlardan ibarettir.
Mevcut nüfusun artışının yavaşlaması ve tarım sektörünün gerilemesi, makineleşmenin artışıyla sanayide ki istihdamın hizmet sektörüne yönelmesi, ilçe dışı göçü arttırmıştır. Bu akışı durdurmak kırsal kalkınmayı sağlamak için en önemli kaynaklardan birisi tarım faaliyetlerinin desteklenmesi yönünde çalışmalar yapılması zorunludur.